Ang Sumisid na Lawin

Dalawang araw na iniisip ni Polly ang peregrine. Gusto niyang maramdaman ang hugis ng pagsisid nito.

Polly thought about the peregrine for two days. She wanted to feel the shape of its dive.

Sa ikatlong umaga, bago mapuno ang mga paradahan ng mga bisita, pumunta siya sa El Capitan. Nakakita siya ng peregrine sa mataas na gilid. Lalaki ito, mas maliit kaysa sa babaeng nakita niya kasama si Tomas. Kulay-abong likod, puting dibdib na may guhit. May kinakain ito.

On the third morning, before the visitor lots filled, she went to El Capitan. She found a peregrine on a high ledge. It was a male, smaller than the female she had seen with Tomas. Slate-grey back, white barred chest. It was eating something.

Umupo siya sa sanga ng manzanita limampung metro ang layo at naghintay.

She perched on a manzanita branch fifty metres away and waited.

Natapos ng peregrine ang pagkain nito. Pinahid nito ang tuka sa bato at tumingin sa kanya. Pagkatapos, bumaba ito mula sa gilid.

The peregrine finished its meal. It wiped its beak on the rock and looked at her. Then it stepped off the ledge.

Hindi ito pumagaspas. Tinupi nito ang mga pakpak laban sa katawan, parang dahon na hinihila sa tangkay, at bumagsak. Bumilis ito. Lumampas ito sa gitna ng bangin sa loob ng dalawang segundo. Pagkatapos, binuka nito ang mga pakpak, lumiko, at nawala sa likod ng isang batong nakausli.

It did not flap. It folded its wings against its body, like a leaf pulled into a stem, and dropped. It accelerated. It went past the middle of the cliff face in two seconds. Then it pulled its wings out, banked, and was gone behind a buttress.

Ang isang lawin na peregrine sa pagsisid ay maaaring umabot ng 380 kilometro kada oras. Ito ang pinakamabilis na galaw ng anumang hayop sa mundo. Para makasidsid ng ganito kabilis nang hindi nasasaktan, may pangatlong talukap ang mga peregrine na sumasara sa mata para hindi pasukin ng hangin. Mayroon silang maliliit na kono sa butas ng ilong na nagpapabagal sa hangin papasok sa kanilang baga.

A peregrine falcon in a dive can reach 380 kilometres an hour. That is the fastest movement of any animal on Earth. To dive that fast without injury, peregrines have a third eyelid that closes over the eye to keep the wind out. They have small cones in their nostrils that slow the air entering their lungs.

Hindi ginawa si Polly para sa ganitong pagsisid. Alam niya ito. Pero mas malaki ang kanyang kuryosidad kaysa sa kanyang kaalaman.

Polly was not built for that dive. She knew this. But the curiosity was bigger than the knowing.

Lumipad siya pataas sa gilid at tumingin pababa. Halos patayo ang bagsak. Tinupi niya ang mga pakpak laban sa kanyang berdeng katawan. Yumuko siya pasulong. Bumagsak siya.

She flew up to the ledge and looked down. The drop was nearly vertical. She folded her wings against her green body. She tilted forward. She fell.

Hindi ito pagsisid ng peregrine. Isa itong loro na masyadong nagmamadali. Umalog siya. Pumasok ang hangin sa ilalim ng isang pakpak. Nagwasto siya, nawala sa linya, nagwasto ulit. Dalawampung metro pa lang, binuksan niya ang mga pakpak at lumabas sa isang maluwag, nahihiyang arko.

It was not a peregrine dive. It was a parrot in too much hurry. She wobbled. The wind got under one wing. She corrected, lost the line, corrected again. Twenty metres in, she opened her wings and pulled out in a loose, embarrassed arc.

Sinubukan niya ulit, mas maliit, mula sa mas mababang pwesto. Pagkatapos ulit, mas mababa pa. Pagsapit ng tanghali, nakagawa siya ng walong maikling pagsisid. Wala sa mga ito ang pagsisid ng peregrine. Lahat ay medyo mas mahusay kaysa sa nauna.

She tried again, smaller, from a lower perch. Then again, lower still. By noon, she had made eight short dives. None were peregrine dives. All were a little better than the last.