Üç bin yıllık balın hâlâ yenilebilir olmasının nedeni

Bin dokuz yüz yirmi iki yılında arkeologlar Mısır kralı Tutankhamun'un mezarını açtığında mücevherler, heykeller ve kil kaplar buldular. Bu kapların bazılarında bal vardı. Kapların mühürlenmesinin üzerinden üç bin yıl geçmişti. İçindeki bal hâlâ iyi durumdaydı. Hatta onu yiyebilirdin.

In 1922, when archaeologists opened the tomb of the Egyptian king Tutankhamun, they found jewelry, statues, and clay pots. Some of those pots held honey. Three thousand years had passed since they were sealed. The honey inside was still good. In fact, you could have eaten it.

Bu alışılmadık bir durum değildir. Bal, dünyada bozulmayan nadir doğal besinlerden biridir. Gürcistan gibi çok daha eski yerleşim yerlerinde de bal kavanozları bulunmuştur, arkeologlar yaklaşık beş bin beş yüz yıl önce asil bir kadınla birlikte gömülmüş bal keşfetmiştir. Hâlâ yenilebilir. Hâlâ tatlı.

This is not unusual. Honey is one of the only natural foods in the world that does not spoil. Jars of honey from much older sites have also been recovered in places like Georgia, where archaeologists found honey buried with a noblewoman about 5,500 years ago. Still edible. Still sweet.

Bunun nedeni kimyadır. Bakterilerin çoğalmak için suya ihtiyacı vardır ama balda neredeyse hiç su yoktur. Arılar, yaklaşık yüzde seksen oranında su içeren nektarı alır ve kovanın içinde kanatlarını çırparak bu oranı yaklaşık yüzde on yediye düşürür. Sonuç, içinde neredeyse hiçbir şeyin yaşayamayacağı yoğun, koyu bir sıvıdır.

The reason comes down to chemistry. Bacteria need water to grow, and honey has almost none. Bees take nectar, which is roughly 80 percent water, and reduce it down to about 17 percent water by fanning their wings inside the hive. The result is a thick, dense liquid where nothing can really live.

Bal ayrıca hafif asidiktir, pH değeri yaklaşık dörttür. Çoğu bakteri asidi sevmez. Bunun yanında, arılar nektara az miktarda bir enzim ekler, bu enzim yavaşça hafif bir dezenfektan olan hidrojen peroksit üretir. Bu, eczaneden satın alabileceğin aynı kimyasal maddedir.

Honey is also slightly acidic, with a pH around 4. Most bacteria do not like acid. On top of that, bees add a small amount of an enzyme to the nectar that slowly produces hydrogen peroxide, a mild disinfectant. It is the same chemical you can buy at the pharmacy.

Böylece üç koruma bir araya gelir: su yokluğu, düşük pH ve sürekli az miktarda peroksit. Bal mühürlü ve kuru kaldığı sürece bir rafta, bir mağarada ya da bir mezarda neredeyse sonsuza kadar durabilir.

So three protections combine: no water, low pH, and a constant trace of peroxide. As long as honey is sealed and dry, it can sit on a shelf, in a cave, or in a tomb almost forever.

Eğer kavanozundaki bal bir gün kristalleşirse onu atma. Sıcak su dolu bir kabın içinde yavaşça ısıt, kristaller eriyecektir. Bal hiçbir zaman bozulmamıştı. Bal neredeyse hiç bozulmaz.

If your honey ever crystallizes in the jar, do not throw it out. Warm it gently in a bowl of hot water, and the crystals will dissolve. The honey was never bad. Honey is almost never bad.