Zatoka Neapolitańska

Polly przybyła nad Zatokę Neapolitańską późnym rankiem. Woda miała kolor zielonego szkła. Wezuwiusz wznosił się po drugiej stronie zatoki, częściowo zasnuty mgłą, doskonale stożkowata góra, która pogrzebała Pompeje w 79 roku n.e. i nie wybuchła od 1944 roku. Powietrze pachniało solą, sosnami i olejem napędowym małych łodzi rybackich.

Polly came in over the Bay of Naples in late morning. The water was the colour of green glass. Mount Vesuvius sat on the far side of the bay, half-veiled in haze, a perfectly cone-shaped mountain that had buried Pompeii in 79 AD and had not erupted since 1944. The air smelled of salt and pine and the diesel of small fishing boats.

Podążała wzdłuż zakrzywienia linii brzegowej na zachód. Przez ulice Mergellina widziała pranie wiszące na balkonach, skutery lawirujące między samochodami i mężczyznę z drewnianym wózkiem sprzedającego cytryny wielkości jej własnej głowy.

She followed the curve of the shoreline westward. Through the streets of Mergellina she could see laundry hanging from balconies, scooters threading between cars, and a man with a wooden cart selling lemons the size of her own head.

Jej celem był budynek tuż przy wodzie w parku Villa Comunale: długa, ochrowo malowana włoska struktura neoklasyczna z wysokimi łukowatymi oknami. Mała mosiężna tabliczka głosiła STAZIONE ZOOLOGICA ANTON DOHRN. Poniżej, mniejszymi literami, FONDATA 1872.

Her destination was a building right on the water in the Villa Comunale park: a long ochre-painted Italian neoclassical structure with tall arched windows. A small brass plaque read STAZIONE ZOOLOGICA ANTON DOHRN. Below that, in smaller letters, FONDATA 1872.

Polly wiedziała o tym miejscu. Zostało założone przez niemieckiego zoologa o imieniu Anton Dohrn, który przybył do Neapolu w swoich dwudziestych latach, ponieważ zatoka była najbogatszym ekosystemem morskim w Europie i chciał ją badać. Zbudował instytut za własne pieniądze rodzinne i z pomocą innych naukowców. Był to najstarszy wciąż działający instytut biologii morskiej na świecie. Badał ośmiornice od 1873 roku.

Polly knew about this place. It had been founded by a German zoologist named Anton Dohrn, who had come to Naples in his twenties because the bay was the richest marine ecosystem in Europe and he wanted to study it. He had built the institute with his own family money and the help of fellow scientists. It was the oldest still-operating marine biology institute in the world. It had been studying octopuses since 1873.

Usiadła na kutym żelaznym ogrodzeniu przy wejściu. Młoda badaczka w białych butach i granatowym fartuchu laboratoryjnym otwierała tylne drzwi. Kobieta zobaczyła Polly. Nie wyglądała na zaskoczoną. "Sei in ritardo," powiedziała z uśmiechem. "Albo może wcześniej. Wchodź."

She perched on a wrought-iron railing near the entrance. A young researcher in white shoes and a navy lab coat was unlocking the back door. The woman saw Polly. She did not look surprised. "Sei in ritardo," she said, smiling. "Or maybe early. Come on in."

Tak właśnie Polly weszła tylnymi drzwiami do Stazione Zoologica.

That is how Polly walked through the back door of the Stazione Zoologica.

Budynek pachniał wodą morską, słoną i czystą. Długie korytarze prowadziły między pomieszczeniami pełnymi akwariów. Przez szklane ściany widziała wstęgi sardynek poruszające się razem, małą ośmiornicę przyciśniętą do jednego rogu swojego akwarium, zająca morskiego powoli przesuwającego się po liściu wodorostu.

The building smelled of seawater, briny and clean. Long corridors ran between rooms full of tanks. Through the glass walls she could see ribbons of sardines turning together, a small octopus pressed against one corner of its tank, a sea hare moving slowly over a kelp blade.

Badaczka miała na imię Chiara Bianchi. Studiowała poznanie głowonogów w tym instytucie od dziewięciu lat. Szybko szła. "Dyrektor jest w tym tygodniu w Sztokholmie," powiedziała. "Zobaczysz głównie mnie i zwierzęta. Ośmiornice są najmądrzejsze z naszych zwierząt. A przynajmniej najmądrzejsze z tych, o których jesteśmy pewni, że są świadome. Wciąż nie jesteśmy pewni co do zajęcy morskich."

The researcher's name was Chiara Bianchi. She had been studying cephalopod cognition at this institute for nine years. She walked quickly. "The director is in Stockholm this week," she said. "You will mostly see me and the animals. The octopuses are the smartest of our animals. Or at least the smartest of the ones we are sure are conscious. The jury is still out on the sea hares."

Dotarły do wysokiego, okrągłego akwarium w cichym tylnym pokoju. Ręcznie napisana karta na boku głosiła PASTA, 2,3KG, GPO. Wewnątrz akwarium, w rogu, częściowo zwinięta w plastikowej rurze, była olbrzymia ośmiornica pacyficzna. Większość jej ciała miała kolor rury. Osiem ramion schludnie owiniętych wokół siebie. Jedno oko, złote i prostokątne, obserwowało je przez szkło.

They came to a tall round tank in a quiet back room. A handwritten card on the side read PASTA, 2.3KG, GPO. Inside the tank, in the corner, half-folded into a coil of plastic pipe, was a giant Pacific octopus. Most of its body was the colour of the pipe. Eight arms wrapped tidily around itself. One eye, golden and rectangular-pupiled, watched them through the glass.

Chiara postawiła swoją kawę na blacie. "Pasta," powiedziała, "poznaj Polly."

Chiara set her coffee on a counter. "Pasta," she said, "meet Polly."

Ośmiornica się nie poruszyła. Jej skóra powoli przybrała miękki różowy kolor na krawędziach, gdzie dotykała rury. Polly przechyliła swoją rudą głowę. Ośmiornica niczego nie przechyliła, ale jej jedyne widoczne oko pozostało na niej.

The octopus did not move. Its skin slowly turned a soft pink at the edges of where it touched the pipe. Polly tilted her red head. The octopus tilted nothing, but its single visible eye stayed on her.

"Możesz usiąść na krawędzi," powiedziała Chiara. "Nie ochlapie cię. Jest spokojna rano. Po południu staje się sprytna."

"You can perch on the rim," Chiara said. "She will not splash you. She is calm in the mornings. She gets clever in the afternoons."