Woda, która stała się twarda

W dole, w Barahonie, surowy kamień trafia do małych warsztatów pachnących mokrym pyłem. Piła otwiera bryłę. Pod ostrzem szara powłoka odpada, i oto jest: błękit, w pasmach i zawirowaniach z małymi białymi wysepkami w środku, jak zdjęcie morza zrobione z bardzo dużej wysokości.

Down in Barahona the rough stone arrives at small workshops that smell of wet dust. A saw opens the lump. Under the blade the grey outside falls away, and there it is: blue, in bands and swirls with little white islands in it, like a photograph of the sea taken from very high up.

Kamień nazywa się pektolit, a zwykły szaro-biały pektolit pojawia się w bardzo wielu krajach. Niebieski pektolit znajduje się tylko tutaj i nigdzie indziej. To cała historia larimaru w jednym zdaniu. Ludzie szukali drugiego złoża przez pięćdziesiąt lat i nigdy nie znaleźli go nigdzie na świecie.

The stone is called pectolite, and plain grey and white pectolite turns up in a great many countries. Blue pectolite is found here and nowhere else. That is the whole story of larimar in one sentence. People have hunted for a second deposit for fifty years and have never found one anywhere on the planet.

Kolor zwykle przypisuje się miedzi, która wnika do kryształu w miejsce, gdzie powinien być wapń, choć niedawne badania laboratoryjne sugerują, że swój udział ma w tym również mangan. Pewne jest natomiast to, jak błękit się tam znalazł. To stara skała wulkaniczna, a długo po tym, jak lawa ostygła, gorąca woda przedostała się przez uwięzione w niej pęcherzyki gazu i powoli wypełniła je od ścianek do środka. Ten kamień to dosłownie woda, która stwardniała.

The colour is usually put down to copper, which slips into the crystal in the place where calcium should be, although recent laboratory work suggests manganese has a hand in it as well. What is certain is how the blue got there. This is old volcanic rock, and long after the lava had cooled, hot water worked its way through the gas bubbles trapped inside it and filled them, slowly, from the walls inward. The stone is, quite literally, water that went hard.

Warsztat szlifuje każdy kawałek na okrągło i wypukło, a potem poleruje go, aż lśni jak szkło. Im ciemniejszy i głębszy błękit, tym większa wartość, a to, co najlepsze, górnicy i handlarze nazywają błękitem wulkanicznym. Polly patrzy, jak taca zapełnia się, kamień po kamieniu. Żadne dwa nie są takie same. Żaden z nich nigdy więcej nie znajdzie sobie podobnego nigdzie na Ziemi.

The workshop grinds each piece round and domed, then polishes it until it shines like glass. The darker and deeper the blue, the more it is worth, and the very best of it is what miners and dealers call volcanic blue. Polly watches a tray fill up, one stone at a time. No two of them match. Not one of them will ever be matched again anywhere on Earth.