Bite, aż prawie go nie ma

Przy bocznej uliczce zwykłych domów drzwi otwierały się na warsztat, w którym hałas był miarowy i mechaniczny: ciężkie uderzenie powtarzające się mniej więcej raz na sekundę. W środku rzemieślnik pracował przy niskim stole między wysokimi stosami kwadratowego papieru, a między każdymi dwiema kartkami tego papieru leżał kawałek złota tak cienki, że zadrżał, gdy otworzyły się drzwi.

Down a side street of ordinary houses, a doorway opened onto a workshop where the noise was steady and mechanical, a heavy thud repeating about once a second. Inside, an artisan worked at a low bench between tall stacks of square paper, and between every two sheets of that paper lay a piece of gold so thin that it shivered when the door opened.

W Kanazawie powstaje mniej więcej dziewięćdziesiąt dziewięć procent całego złota płatkowego produkowanego w Japonii, i dzieje się tak od około czterystu lat. Te liczby trudno pomieścić w głowie. Kawałek złota wielkości monety, odpowiednio wybity, staje się jednym arkuszem dość dużym, by przykryć matę tatami, słomianą matę, która wyznacza rozmiar japońskiego pokoju. Gotowy płatek ma około jednej dziesięciotysięcznej milimetra grubości, czyli jest dość cienki, by przepuszczać światło.

Kanazawa makes roughly ninety-nine percent of all the gold leaf produced in Japan, and has been doing it for about four hundred years. The numbers are hard to hold in the head. A piece of gold the size of a coin, beaten correctly, becomes one sheet large enough to cover a tatami mat, the straw floor mat that sets the size of a Japanese room. Finished leaf is around one ten-thousandth of a millimetre thick, which is thin enough for light to pass through.

Powód, dla którego to rzemiosło osiadło właśnie tutaj, ma tyle wspólnego z pogodą, co z umiejętnościami. Złoto płatkowe nie znosi suchego, ruchomego powietrza, a to miasto jest wilgotne, śnieżne i bezwietrzne przez długie miesiące. Papier znaczy tu tyle samo co metal: papier do wybijania robi się i uszlachetnia ręcznie, a powierzchnia tego papieru decyduje o powierzchni gotowego płatka. Warsztaty strzegą swoich receptur na papier pilniej niż czegokolwiek innego, co posiadają.

The reason the craft settled here has as much to do with weather as with skill. Gold leaf hates dry moving air, and this city is damp, snowy and still for months at a time. The paper matters as much as the metal: the beating paper is made and treated by hand, and the surface of that paper decides the surface of the finished leaf. Workshops guard their paper recipes more closely than anything else they own.

Tak cienkiego płatka nie wolno dotknąć palcami, więc podnosi się go bambusowymi narzędziami i układa na lakowych czarkach, świątynnych filarach i drzwiach ołtarzy, gdzie potrafi zostać przez stulecia. Polly stała zupełnie nieruchomo na końcu stołu, kiedy arkusz przepłynął w powietrzu przed nią, i nawet nie nastroszyła piór.

Leaf this thin cannot be touched by fingers, so it is lifted on bamboo tools and settled onto lacquer bowls, temple pillars and altar doors, where it may stay for centuries. Polly stood very still at the end of the bench while a sheet crossed the air in front of her, and did not so much as ruffle.